Korek to naturalny surowiec pozyskiwany z kory dębu korkowego. Gatunek tego drzewa występuje w wielu krajach europejskich, ale także na kontynencie afrykańskim, czy w Chinach. Stosunkowo prosta metoda jego zbioru oraz unikalne właściwości powodują, że jest powszechnie używanym materiałem na całym świecie. Znany już od czasów starożytnych, obecnie służy ludziom w wielu gałęziach gospodarki.

Pochodzenie oraz budowa korka

Drzewem, który produkuje wykorzystywane przez ludzkość pokłady korka jest dąb korkowy. Porasta obszary wokół basenu Morza Śródziemnego (Hiszpania, Włochy Portugalia oraz Francja), choć najwięcej lasów korkowych występuje w Portugalii, południowoafrykańskie (Tunezja, Maroko, Algieria), a dodatkowo zaobserwowano go także w Chinach. Portugalia stanowi główne źródło korka, a jednocześnie jest największym producentem tego surowca na całym świecie. Dęby korkowe wyróżniają od pozostałych drzew masywne gałęzie, grube skórzaste liście oraz jednolita kora. Są to rośliny wiecznie zielone, wymagające do wzrostu klimatu podzwrotnikowego. Dorastają zwykle do wysokości poniżej 20 metrów, a długość ich życia sięga 200 lat.

Budowa korka

Korek (inaczej fellem) produkowany jest przez tkankę korkotwórczą czyli fellodermę. Stanowi jedną z warstw tkanek okrywających wtórnych, która powstaje na skutek licznych podziałów komórek fellodermy odkładających się po stronie zewnętrznej. Nowo powstałe komórki korka są martwe, wypełnione powietrzem i cechują je grube ściany komórkowe, niekiedy silnie zdrewniałe. Dodatkowo wysyca je warstwa kwasów tłuszczowych, estrów kwasów tłuszczowych oraz ich alkoholi, określana mianem suberyny. W pełni uformowany korek zapewnia roślinie ochronę przed szkodliwym działaniem czynników zewnętrznych oraz przed wysychaniem czy infekcjami grzybiczymi lub bakteryjnymi.

Zbiór kory dębu korkowego

Kawałki kory dębu korkowego
Okorowany młody dąb korkowy

Okorowanie dębu korkowego odbywa się w miesiącach maj-sierpień, gdyż jest to okres, podczas którego wtórna tkanka okrywająca dzieli się aktywnie. W związku z tym na miejsce „zdjętej kory” po pewnym czasie zaczną pojawiać się nowe komórki korka. Prace wykonuje się na drzewach, których średnica pnia dochodzi co najmniej do 60 cm. Odpowiada to wiekowi około 20 lat. Warto nadmienić, że im starsza roślina, tym grubsza warstwa korka odkłada się na zewnątrz, co sprzyja zbiorom.  Kolejne nacinanie kory dębu można przeprowadzić po 9 latach od okorowania.

Wszelkie zabiegi okorowania prowadzi wyspecjalizowany personel, który „zdejmuje” płaty korka bez nie narażając rośliny na uszkodzenie. By tego dokonać należy wykonać poziome i podłużne cięcia wzdłuż kory, nie obejmujące pędów bocznych). Następnie podważając te miejsca za pomocą siekierki lub innego narzędzia, kora jest ściągana i składana do wyschnięcia. Zanim zostanie dostarczona do fabryki, gotuje się ją w wrzącej parze wodnej, by zyskała jeszcze większą elastyczność. Ponadto pozbawia ją to także resztek roślinnych i zwierzęcych. Stąd już krótka droga do fabryki, w której następuje wytwórstwo różnych produktów korkowych.

Właściwości korka

Jak wspomniano powyżej główną korek odgrywa istotną rolę w izolowaniu drzew przez niekorzystnymi warunkami zewnętrznymi stanowiąc zapewniając jej prawidłowy rozwój. Zaś z uwagi na to, iż taki parasol bezpieczeństwa stwarzają martwe komórki, ich właściwości zachowują się, nawet po okorowaniu pnia.
Główne zalety surowca to:

  • nieprzepuszczalność dla cieczy i gazów
  • termiizolacyjność
  • chemiczna obojętność
  • trwałość
  • odporność na działanie bakterii i grzybów
  • elastyczność i sprężystość
  • lekkość, niski ciężar właściwy
Korki do butelek
Dzięki swoim właściwościom, korek doskonale sprawdza się w winiarstwie i piwowarstwie

Gdzie wykorzystywany jest korek?

Materiał ten znalazł zastosowanie w różnych dziedzinach naszego życia. Wymienione powyżej właściwości korka, posłużyły już w czasach starożytnych do wykonywania specjalnych niezatapialnych bojek, uszczelniania okrętów i łodzi, a przede wszystkim do w winiarstwie. W późniejszym okresie stał się przydatnym surowcem w budownictwie,a współcześnie także motywem dekoracyjnym. Nadal jednak największe zapotrzebowanie na naturalny korek cechuje przemysł winiarski. Jest zastąpiony w dojrzewaniu szlachetnych trunków, umożliwia zachowanie ich niepowtarzalnego smaku oraz jakości.